MAKALELER

Türk Hukukunda Gaiplik Kararı

  • Makaleler
  • >
  • Aile ve Şahıs Hukuku
  • >
  • Türk Hukukunda Gaiplik Kararı


 

Gaiplik, kişinin yaşayıp yaşamadığı bilinemiyorsa ve ölümü konusunda kuvvetli olasılık olduğu düşünülüyorsa yetkili mahkeme tarafından verilen karardır.

 

Türk Medeni Kanunu'nun 32.maddesinde bu durum ''Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkeme bu kişinin gaipliğine karar verebilir.'' diye açıklanmıştır. Bu maddede gaiplik kararının iki şekilde verilebileceği açıklanmıştır. Bunlardan biri ölüm tehlikesi içinde kaybolma diğeri ise uzun zamandan beri haber alınamamadır; fakat her iki durum için geçerli olan bir husus vardır o da bu şüphelerin ölümü hakkında kuvvetli olasılık taşımasıdır.

 


Ölüm Tehlikesi İçinde Kaybolma: Bu durumda kişinin ölümüne kesin gözle bakılan bir durumun olmaması gerekir. Böyle bir durumun varlığında ölüm karinesi uygulanır. Kişi öyle bir tehlike sonucunda kaybolmalıdır ki ortaya çıkan durum kişinin ölümünden başka bir sonuç düşündürtmesin. Ölüm tehlikesi içinde kaybolan bir kişi hakkında gaiplik kararı verilebilmesi için mahkemeye başvurma süresi Türk Medeni Kanunu'nun 33.maddesinde 1 yıl olarak gösterilmiştir. Kişinin başına bu olay geldikten en erken 1 yıl sonra mahkemeye başvurulabilir. Daha önce ki başvurmalarda mahkeme bu istemi reddetmek zorunda kalır.

 

Uzun Zamandan Beri Haber Alınamama: Böyle bir durumda yine kişinin yaşadığından daha fazla öldüğü olasılığını düşündürtmesi gerekir. Yoksa en basit bir haber alınamamada gaiplik istemiyle mahkemeye başvurulamaz. Bu durumda mahkemeden gaiplik kararı istenmesi için kişinin ölüm olasılığı yüksek olan olayın gerçekleştiği tarihten en az 5 yıl süre geçmelidir. Aksi takdirde de aynı ölüm tehlikesi içerisinde kaybolma durumunda olduğu gibi mahkeme uzun zamandan beri haber alınamama durumundada gaiplik istemini reddetmek zorunda kalacaktır.

 

Karşımıza çıkan bu her iki durumda da gaiplik kararını istemeye yetkili olan kişiler hakları bu ölüme bağlı olan kişilerdir. Bu kişiler kanunda belirtilmemiş bu husus boş kalmıştır; fakat bu kişiler gaiplik kararı verilmesi istenen kişinin mirasçıları veya vasiyet yapılan kişiler olarak sayılabilir.

 

Gaiplik kararı vermeye yetkili mahkeme ise Türk Medeni Kanunu'nun 32.maddesinin 2.fıkrasında ''Yetkili mahkeme, kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri; eğer Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer; böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesi olarak belirtilmiştir.'' Kişinin anasının veya babasının Türkiye'de kayıtlı olunduğu yer yoksa Ankara, İzmir, İstanbul illerinde ki görevli mahkemelere başvurulabilir.

 

Gaiplik kararı vermeye yetkili mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesidir.

 

Ölüm tehlikesi içerisinde kaybolma veyahut uzun zamandan beri haber alınamama durumlarımda belirtilen süreler geçtikten sonra mahkemeye başvurulduğunda mahkeme bir ilan vermektedir. Bu ilan Türk Medeni Kanunun 33.maddesinde belirtilmiştir: ''Mahkeme, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi bulunan kimseleri, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yapılan ilânla çağırır. Bu süre, ilk ilânın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır.''  Bu ilanın kanunda bir kez yapılması belirtilmiştir; fakat Yargıtay kararlarında en az iki defa ilan verilmesi benimsenmiştir.

 


2. Hukuk Dairesi 2009/16490 E.N , 2010/19824 K.N.

 

İlgili Kavramlar

 

GAİPLİK KARARI

 

İçtihat Metni

 

Davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hükmün kanun yararına bozulması Adalet Bakanlığının yazısı üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından istenilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü.

 

Dosyanın incelenmesinden, davacı vekili tarafından açılan davada, davacının kendisinden 1984 yılından bu yana haber alınamayan ağabeyi Yasin Şenses'in gaipliğine karar verilmesinin talep edildiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verildiği, hükmün temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır.

 

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 33. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan;

 

"Mahkeme, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi bulunan kimseleri, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yapılan ilanla çağırır.

 

Bu süre, ilk ilanın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır."

 

Hükmü uyarınca gaiplik kararının verilebilmesi için, mahkemece, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgi bulunan kimselerin, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yapılan ilanla çağrılması gerekmektedir. Bu süre ilk ilanın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır.

 

Mahkemece Türk Medeni Kanununun 33. maddesinde öngörülen ikinci bir ilan yapılmadan gaipliğe karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

 

SONUÇ: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 427/6. maddesine dayalı kanun yararına bozma isteğinin açıklanan sebeple kabulü ile hükmün sonuca etkili olmamak üzere BOZULMASINA, oybirliğiyle karar verildi. 29/11/2010

 

 

Yukarıda ki Yargıtay kararından da anlaşılacağı üzere ilan en az 2 defa verilmelidir. Verilen bu ilanların süreleri içerisinde herhangi bir sonuç alınamazsa mahkeme gaipliğe karar verir. Gaipliğine karar verilecek kişi bu ilan süreleri içerisinde ortaya çıkar, kendinden haber alınırsa veya öldüğü tarih tespit edilirse gaiplik istemi düşer.

 

Tüm bu bilgiler ışığında ölüm tehlikesi içerisinde kaybolma durumunda gaiplik kararı en erken 1.5 yıl, uzun zamandan beridir haber alınamama durumunda en erken 5.5 yıl sonunda alınabilir.

 


Başlık : Türk Hukukunda Gaiplik Kararı
İnceleyen : Av. Tuğsan YILMAZ
Tarih : 10.03.2014
Derece : 5.0
Yorum Yap
Ad Soyad: * E-mail Adres: *
Yorum: *